CEC: de sleutel tot gezonde teelten en hogere opbrengsten
Aveve bundelde zijn krachten met Eurofins, dé autoriteit op het vlak van kwaliteitsvolle bodemanalyses. Hun expertise samengevoegd met onze kennis in teelttechniek en bemestingsleer zorgt ervoor dat je niet enkel weet wat er in jouw bodem zit, maar ook hoe je die kennis kan vertalen naar een optimaal teeltplan. Samen helpen we jou om jouw bodem gezond en productief te houden.
Op de nieuwe bodemgezondheidsverslagen van Eurofins verschijnen een aantal kengetallen die voor veel landbouwers nieuw zijn. Een van de meest waardevolle kengetallen is de CEC (zie onder), een indicator die direct gelinkt is met pH, bodemstructuur, nutriëntenbeschikbaarheid en opbrengstpotentie..
Wat is (Effectieve) CEC?
De Cation Exchange Capacity (CEC) is de Engelse term voor het klei-humuscomplex. Ofwel het vermogen van jouw bodem om voedingsstoffen (zoals Ca, Mg, K) te binden en ook weer af te geven aan jouw gewassen. Hoe hoger de CEC, hoe groter het “nutriëntenreservoir”.
De CEC wordt opgebouwd door:
De textuur van de bodem
Klei bevat veel natuurlijke bindingsplaatsen. Hoe hoger het kleigehalte hoe hoger de CEC. Zand daarentegen bindt geen voedingsstoffen. Hoe hoger het percentage zand, hoe lager de CEC.Het organische stofgehalte
Net als klei worden voedingstoffen ook door organische stof gebonden. Dus hoe hoger het organische stofgehalte, hoe hoger de CEC.
Zo hebben kleibodems (150-350 mmol/kg) doorgaans een hogere CEC dan zandbodems (50-150 mmol/kg). Het CEC van een zandbodem kan dan weer verhoogd worden door organische stof toe te voegen (zie onder).
Vaak leeft de indruk dat de CEC een vast gegeven is, omdat bodemtextuur en het organische stofgehalte niet zomaar veranderen.
De pH van jouw bodem speelt echter ook een rol. Bij zure omstandigheden ontstaan er minder bindingsplaatsen en wordt een deel van de CEC ingenomen door H⁺ en Al³⁺. Daardoor daalt de effectieve CEC en is er dus in de bodem minder ruimte voor calcium en magnesium om aan kalium vastgehouden te worden. Het nutriëntenreservoir wordt kleiner; of anders gezegd het opbrengstpotentiaal van het perceel wordt lager.
Praktische handvaten voor telers
Stap 1: je pH op orde brengen (altijd eerst!)
Een lage pH is een van de belangrijkste oorzaken van een lage effectieve CEC. Door te bekalken stijgt de pH en worden H⁺ en Al³⁺ van het klei-humuscomplex verdrongen en komt er meer plaats vrij voor Ca, Mg en K. Niet alleen het opbrengstpotentieel neemt toe, maar ook de effectiviteit van jouw bemesting (de Ca, Mg, K kunnen dan ook echt worden gebonden in de bodem en later weer vrijkomen als het gewas er om vraagt). Voor de CEC geldt: hoe hoger de pH, hoe beter. Maar omdat een hoge pH de beschikbaarheid van essentiële sporenelementen negatief beïnvloedt, adviseren we om stapsgewijs te verhogen tot een pH van 6,5. Na bekalking is het belangrijk om ook naar de invulling van de CEC te kijken. Vaak ligt de pH op veel percelen dan nog aan de lage kant.
In kalksoorten onderscheiden we magnesiumrijke en magnesiumarme kalk. Een magnesiumarme kalk (Witkal, Belcarb, Belgrise, Belcal) werkt reactiever, waardoor er een snellere en effectievere pH-correctie plaatsvindt. Bij een magnesiumrijke kalk (Calcifertil mag 18, Agrokal) gebeurt dat veel langzamer over jaren heen en vindt een onderhoudsbekalking plaats.
Stap 2 : Ca, Mg en K op de CEC optimaliseren
Wanneer de pH op peil is, kan de bodem voedingsstoffen opnieuw efficiënt vasthouden. Let daarbij op een evenwichtige verdeling van de nutriënten: je wilt niet dat de CEC volledig gevuld is met calcium, of juist alleen met kalium of magnesium. Is er bijvoorbeeld te weinig calcium gebonden aan de CEC terwijl de pH al goed zit? Dan kan je bemesten met Haspargit of gips (beide bevatten calciumsulfaat). Gips levert extra CA en verhoogt zo het calciumgehalte op de CEC, zonder de pH verder te verhogen. Stap 3: op lange termijn de CEC structureel verhogen Vooral lichte gronden hebben sterk baat bij extra organische stof.
Dat kan via:
organische mest
compost
groenbemesters
gewasresten behouden
minimum- of niet-kerende bodembewerking
Meer organische stof = meer bindingsplaatsen = hogere CEC. Het Aveve-groenbedekkermengsel Multimix Pro bevat bijvoorbeeld verschillende soorten die goed zijn voor de opbouw van koolstof in de bodem en dus een verbetering voor het CEC. Vooral op zandgronden die weinig klei bevatten, kan je de CEC verbeteren door te kiezen voor hoogwaardige groenbedekkers zoals rogge, italiaans raaigras of Festulolium.
Wat levert dit op?
Door te investeren in de CEC profiteert het bijvoorbeeld maïsperceel van meerdere voordelen. Het resulteert niet alleen in een hogere potentiële opbrengst, maar ook in een efficiënter bemesting, waardoor je niet alleen kosten bespaart maar ook minder voedingsstoffen uitspoelt. Eindresultaat: een duurzame en veerkrachtige bodem, die beter bestand is tegen klimaatschommelingen en ziektedruk.